Laun ekki orsök verðbólgunnar

Höfundur

Ritstjórn

Þvert á það víða er haldið fram af ráðamönnum seðlabanka og fræðimönnum eru laun ekki orsök verðbólgu um þessar mundir. Þetta kemur fram í nýrri skýrslu Alþjóðavinnumálastofnunarinnar (ILO) þar sem bent er á að laun á heimsvísu hafi ekki haldið í við framleiðnivöxt frá aldarmótum. Gliðnunin hafi aukist í heimsfaraldrinum og ekki verið meiri frá aldarmótum. Þetta hefur þá þýðingu að hlutur launafólks í verðmætasköpun fer minnkandi yfir tíma.  

Í skýrslunni sem fjallar um þróun launa um heim allan og nefnist á ensku Global Wage Report kemur fram að raunlaun hafa að meðaltali lækkað um 0,9% frá því að fyrstu lotu COVID-veirufaraldursins lauk. Lækkunin nemur 1,4% ef Kína er tekið út úr tölfræðinni.  

Í ríkjum Evrópusambandsins þar sem stjórnvöld gripu til margvíslegra aðgerða til að verja störf og fyrirtæki hækkuðu raunlaun að meðaltali um 1,3% árið 2021 en lækkuðu um 2,4% á fyrri helmingi þessa árs.  

Umrædd skýrsla ILO nýtur viðurkenningar sem besta heimild um þróun launa. 

Ávísun á aukna fátækt 

Alþjóðasamband verkalýðsfélaga (ITUC), segir að bilið milli framleiðni og launa á árinu sem brátt er liðið sé hið mesta í 20 ár. Framleiðni hafi aukist verulega á undanförnum árum en laun hafa staðið í stað vegna tregðu stjórnvalda víða um heim til að hefta græðgi stórfyrirtækja auk þess sem ráðandi öfl í mörgum löndum hafa takmarkað félagafrelsi og ráðist gegn verkalýðsfélögum og samtakamætti launafólks. 

Á heimsvísu jókst framleiðni um 12,6% umfram laun en þrátt fyrir það krefjast seðlabankastjórar víða um heim þess að laun haldist óbreytt. Þetta er ávísun á enn aukna fátækt þar sem heimili um veröld víða þurfa að neita sér um margvíslegar nauðsynjar á tímum gífurlegra verðhækkana og verðbólgu. ITUC telur með öllu ótækt að heimsbyggðin þurfi að lúta boðvaldi hagfræðinga og stefnusmiða sem neiti að horfast í augu við raunveruleikann og fylgja fræðikenningum sem glatað hafa öllum trúverðugleika.  

  

Tengdar fréttir

  • Opið fyrir umsóknir í Minningarsjóð Eðvarðs Sigurðssonar 2026

    Minningarsjóður Eðvarðs Sigurðssonar auglýsir eftir umsóknum. Sjóðurinn veitir styrki til…

    Ritstjórn

    25. mar 2026

    Eðvarð Sigurðsson
  • ASÍ 110 ára – samstaða verkafólks í rúma öld

    Í dag, 12. mars 2026, eru liðin 110 ár frá…

    Ritstjórn

    12. mar 2026

  • Alþýðusamband Íslands afhendir vörsluútgáfu til Þjóðskjalasafns Íslands

    Í vikunni undirrituðu Alþýðusamband Íslands (ASÍ) og Þjóðskjalasafn Íslands (ÞÍ)…

    Ritstjórn

    12. mar 2026

    Samningurinn undirritaður. Frá vinstri Njörður Sigurðsson aðstoðarþjóðskjalavörður, Eyrún B. Valsdóttir, framkvæmdastjóri ASÍ. og Finnbjörn A. Hermannsson, forseti ASÍ.