Skráð atvinnuleysi árið 2025 var 3,9% á ársgrundvelli, samkvæmt nýjustu gögnum Vinnumálastofnunar, og hefur farið vaxandi frá 2023. Að jafnaði voru tæplega 8.500 einstaklingar án atvinnu á síðasta ári eða um þúsund fleiri en árið 2024. Þrátt fyrir aukið atvinnuleysi mælist atvinnuþátttaka tiltölulega stöðug í Vinnumarkaðsrannsókn Hagstofu Íslands, þegar leiðrétt hefur verið fyrir árstíðasveiflum. Þetta samspil bendir til aukins slaka á vinnumarkaði.
Í sögulegu samhengi er atvinnuleysi enn langt undir þeim hæðum sem sáust í kjölfar bankahrunsins og heimsfaraldurs, en nálægt sögulegu meðaltali (3,8%). Hins vegar hefur orðið skýr viðsnúningur frá árinu 2023 og undanfarnar hækkanir benda til þess að vinnumarkaðurinn sé að kólna.
Í janúar síðastliðnum voru að jafnaði 9.748 einstaklingar skráðir atvinnulausir á landsvísu, sem jafngildir 4,9% atvinnuleysishlutfalli. Það er aukning um 0,5 prósentustig frá desember 2025. Mánaðarþróunin sýnir jafnframt að hækkunin er ekki bundin við einn mánuð heldur hefur leitni atvinnuleysis verið upp á við um nokkurt skeið.
Atvinnuleysi hefur verið mest á Suðurnesjum undanfarin ár (8,9% í janúar 2026) og er þróunin talsvert sveiflukenndari en í öðrum landshlutum. Þó stóð hlutfallið þar í stað á milli janúar og desember, en jókst til að mynda um 17% á Norðurlandi vestra (úr 1,9% úr 1,6%) þar sem skráð atvinnuleysi hefur verið hvað minnst.
Til að meta hvort aukning atvinnuleysis endurspegli tímabundna kólnun eða viðvarandi vanda er gagnlegt að skoða þróun langtímaatvinnuleysis, þ.e. hlutfall þeirra sem hafa verið á atvinnu í 12 meira en 12 mánuði. Hækki hlutfallið er það vísbending um hægari aðlögun vinnumarkaðarins og langvarandi atvinnuleysi.
Langtímaatvinnuleysi jókst verulega í kjölfar faraldursins, en hefur dregist saman frá árinu 2022 og náði lágmarki síðla árs 2023. Árin 2024 og 2025 hefur hlutfallið þokast upp á við, en án þess að mynda nýtt uppsöfnunarmynstur. Slíkar sveiflur endurspegla samspil flæðis í og úr atvinnuleysi. Við skyndilega aukningu atvinnuleysis eykst fjöldi skammtímaatvinnulausra fyrst, sem getur lækkað hlutfallið tímabundið, en ef útflæði úr atvinnuleysi er hægara verður töf á aukningu langtímaatvinnulausra.
Núverandi staða er sambærileg við það sem tíðkaðist á árunum fyrir faraldur. Það er langt undir hámarki faraldursáranna og lægra en á árunum eftir bankahrunið. Þróunin bendir því ekki til þráláts atvinnuleysis. Af því má draga þá ályktun að vöxtur atvinnuleysis á síðustu misserum hafi ekki leitt til samsvarandi aukningar í langtímaatvinnuleysi. Það styður við þá túlkun að um sé að ræða aukinn hagsveifluslaka fremur en varanlega veikingu vinnumarkaðarins.
