Leikskólamál eru eitt af stóru kosningarmálunum í komandi sveitarstjórnarkosningum. ASÍ og BSRB hafa tekið saman yfirlit um þróun leikskólaþjónustu á kjörtímabilinu 2022–2026. Samantektin sýnir að víða hafa orðið breytingar sem gera daglegt líf barnafjölskyldna flóknara, kostnaðarsamara og síður fyrirsjáanlegt. Foreldrar standa víða frammi fyrir styttri opnunartíma, fleiri lokunardögum, flóknari gjaldskrám og hærri kostnaði fyrir fulla vistun.
- Opnunartími leikskóla og hámarksdvalartími barna hefur víða verið skertur, meðal annars með styttri opnunartíma á föstudögum og 40 klukkustunda hámarksvistun á viku, eða jafnvel skemmri vistun fyrir yngstu börnin. Slíkar breytingar geta haft veruleg áhrif á möguleika foreldra til að samræma atvinnu og fjölskyldulíf.
- Afsláttarkerfi hafa einnig breyst. Í sumum sveitarfélögum hafa afslættir fyrir tiltekna hópa, svo sem námsfólk, einstæða foreldra og fólk með örorku, verið felldir niður og tekjutengd gjöld tekin upp í staðinn svo að stór hluti foreldra á vinnumarkaði greiðir hærri gjöld en áður.
- Skráningardagar, sem áður þekktust ekki í þessum mæli, hafa verið teknir upp í flestum sveitarfélögum. Þeir eru víða 5–20 dagar á ári og gjald fyrir hvern nýttan dag er almennt 2.500–5.000 krónur.
- Leikskólagjöld eru síður fyrirsjáanleg en áður, þar sem kostnaður ræðst í auknum mæli af nýtingu þjónustu á einstökum dögum og breytingum á tekjum foreldra.
- Leikskólar eru lokaðir fleiri daga en áður. Sumarlokun, starfsdagar, skráningardagar og lokunardagar eru á bilinu 30-46 á ári. Til samanburðar á launafólk almennt 24-30 orlofsdaga á ári.
- Gjaldskrár hafa breyst mikið og orðið flóknari. Leikskólagjöld fyrir fulla vistun, 8–8,5 tíma á dag, hafa víða hækkað verulega á kjörtímabilinu, um allt að 85%.
- Í stærstu sveitarfélögum landsins kostar 8 tíma vistun víða um 50.000 krónur á mánuði og 8,5 tíma vistun allt að 68.000 krónur.
- Gjöld hafa verið felld niður eða lækkuð fyrir skerta vistun en hækkað verulega fyrir fulla vistun. Þetta leiðir til þess að fullvinnandi foreldrar niðurgreiða leikskólagjöld þeirra sem geta nýtt sér skerta vistun.
Í meðfylgjandi glærum er fjallað ítarlegar um þessi atriði og gerður samanburður á gjaldskrám eftir sveitarfélögum í upphafi og lok kjörtímabils.
