Mynd: Bob Brewer, Unsplash
Alþýðusamband Íslands (ASÍ) gerir verulegar athugasemdir við fyrirhugaða gjaldtöku í frumvarpi til laga um lagareldi og telur hana bæði óskýra og vanhugsaða. Í umsögn sambandsins er varað við því að gjaldtakan geti haft neikvæð áhrif á uppbyggingu greinarinnar og dregið úr samkeppnishæfni Íslands á alþjóðamarkaði.
ASÍ bendir á að í frumvarpinu sé ekki nægilega skýrt hvernig gjöldin verði ákveðin til lengri tíma litið né hvernig þau taki mið af sveiflum í rekstrarumhverfi greinarinnar, svo sem verði á laxi eða kostnaðarþróun. Sambandið telur að slíkt óvissuástand geti fælt frá fjárfesta og dregið úr stöðugleika í greininni.
Fordæmi Norðmanna hundsað
Í umsögninni er sérstaklega vísað til Noregs, sem er leiðandi ríki í fiskeldi á heimsvísu. Þar hefur gjaldtaka verið þróuð með það að markmiði að tryggja bæði samfélaginu hlutdeild í arðinum og jafnframt skapa stöðugt og fyrirsjáanlegt rekstrarumhverfi fyrir fyrirtæki. Gjöld í Noregi taki að verulegu leyti mið af arðsemi og markaðsaðstæðum, sem ASÍ telur skynsamlegri nálgun.
ASÍ telur að íslenska frumvarpið skorti þessa tengingu við raunverulegan hagnað og geti því leitt til þess að gjaldtakan verði annaðhvort of íþyngjandi á erfiðum tímum eða skili ekki nægum tekjum þegar vel árar. Slík sveifla geti bæði bitnað á fyrirtækjum og samfélaginu.
Aukin ásókn norskra fyrirtækja?
Í umsögninni segir:
Gjaldtaka af sjókvíaeldi í fyrirliggjandi frumvarpi felur ekki í sér sambærilega auðlindarentu og í Noregi, sem getur leitt til þess að hlutfallslega stærri hluti arðs sitji eftir hjá rekstraraðilum. Að mati ASÍ getur þetta skapað hvata fyrir norsk fyrirtæki til að sækja frekar í rekstur hér á landi þar sem skattlagning á auðlindarentu er lægri. Þótt slíkt fyrirkomulag geti aukið fjárfestingu og atvinnu til skemmri tíma stuðlar það ekki með sama hætti að því að arður af nýtingu íslenskra hafsvæða renni til þjóðarinnar. Með lægri rentutöku getur Ísland orðið samkeppnishæft í rekstrarlegum skilningi, en á kostnað þess að stærri hluti arðs af auðlindinni renni úr landi.“
Umsögn Alþýðusambandsins má nálgast hér.
